ΓΕΝΙΚΑ

Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος (ΠΧΣ) αποτελεί ένα από τους πιο σημαντικούς σταθεροποιητές της άρθρωσης του γόνατου. Η ρήξη αυτού αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες χωλότητας και πόνου των οπίσθιων άκρων του σκύλου. Η αιτιολογία της ρήξης του ΠΧΣ μπορεί να είναι είτε τραυματική είτε, όπως και συναντάται στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, λόγω εκφύλισης αυτού. Η πάθηση αυτή του ΠΧΣ αφορά οποιαδήποτε φυλή σκύλου, ενώ η ελλιπής φυσική κατάσταση και η παχυσαρκία προδιαθέτουν σημαντικά στην εμφάνιση αυτής. Η ρήξη του ΠΧΣ ΣΤΟ 40-60% των περιστατικών είναι αμφοτερόπλευρη.
Σε περιπτώσεις ρήξης του ΠΧΣ παρατηρείται αρκετά συχνά και ο ταυτόχρονος τραυματισμός των μηνίσκων (κατά κύριο λόγο ο έσω και λιγότερο συχνά ο έξω μηνίσκος). Οι μηνίσκοι αποτελούν ινοχόνδρινες δομές σχήματος C οι οποίες παρεμβάλλονται μεταξύ των κονδύλων του μηριαίου και της κνήμης. Μερικές από τις λειτουργίες τους είναι ο διαμοιρασμός των φορτίων, η απορρόφηση των κραδασμών, η σταθεροποίηση του γόνατος καθώς και η ιδιοδεκτική αίσθηση. Πιθανή κάκωση των μηνίσκων προκαλεί έντονα συμπτώματα πόνου και χωλότητας.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Τα συμπτώματα της πάθησης εξαρτώνται από τη χρονιότητα (χρόνια ή οξεία) καθώς και από τη σοβαρότητα (μερική ή πλήρης) της ρήξης του ΠΧΣ. Μερικά από αυτά είναι τα εξής:
• δυσκολία ανέγερσης
• μειωμένη φυσική δραστηριότητα
• χωλότητα διαφόρου έντασης
• μυϊκή ατροφία
• πάχυνση της έσω πλευράς της άνω κνήμης (medial buttress)
• μειωμένο εύρος κινήσεων της άρθρωσης

ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Η διάγνωση της πλήρης ρήξης του ΠΧΣ πραγματοποιείται με τη βοήθεια της κλινικής εξέτασης και τη χρήση ακτινολογικής απεικόνισης (Εικόνα 1).

Σε περιπτώσεις μερικής ρήξης του ΠΧΣ με ήπια συμπτωματολογία η διάγνωση μπορεί να επιτευχθεί και με τη χρήση της αρθροσκόπησης.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Η χειρουργική αντιμετώπιση της ρήξης του ΠΧΣ αποτελεί τον ιδανικό τρόπο αποκατάστασης της σταθερότητας του γόνατου. Στόχος του χειρουργείου είναι η αφαίρεση των κολοβωμάτων του ΠΧΣ, η επισκόπηση των μηνίσκων (αφαίρεση τμημάτων τους που έχουν τραυματιστεί) είτε μέσω αρθροτομής είτε αρθροσκοπικά και η σταθεροποίηση της άρθρωσης. Οι χειρουργικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται χωρίζονται κυρίως σε δύο κατηγορίες:

• Τεχνικές που βασίζονται στη χρήση συνδέσμων:

1. Έξω-αρθρικός σύνδεσμος: Σκοπός αυτής της τεχνικής αποτελεί η προσωρινή σταθεροποίηση της άρθρωσης, διευκολύνοντας την ανάπτυξη ουλώδη ιστού περιαρθρικά, που έχει ως αποτέλεσμα τη σταθερότητα της άρθρωσης μακροπρόθεσμα. Η τεχνική αυτή έχει τροποποιηθεί αρκετές φορές από την αρχική της μορφή, με τη χρήση διαφόρων τύπων υλικών και σημείων σταθεροποίησης. Η πιο πρόσφατη παραλλαγή της αποτελεί την τεχνική TightRope. Σε γενικές γραμμές η τεχνική του έξω-αρθρικού συνδέσμου χρησιμοποιείται σε μικρόσωμες και λιγότερο αθλητικές φυλές σκύλων καθώς και στις γάτες (Εικόνα 2 και 3).

2. Ένδο-αρθρικές τεχνικές: η χρήση τους στα μικρά ζώα έχει περιοριστεί αρκετά στις μέρες μας λόγω των αντιφατικών αποτελεσμάτων τους, σε αντίθεση με τον άνθρωπο που αποτελεί την χειρουργική μέθοδο εκλογής.

• Τεχνικές που βασίζονται στη χρήση οστεοτομών: Η σταθεροποίηση του γόνατος επιτυγχάνεται, χωρίς να αντικαθιστά τον ΠΧΣ, αλλά τροποποιώντας την εμβιομηχανική της άρθρωσης. Οι κύριοι εκπρόσωποι των ¨δυναμικών¨ αυτών τεχνικών είναι οι εξής:

1. TTA (Tibial tuberosity advancement): Βασίζεται στην ευθεία οστεοτομή και προώθηση του κνημιαίου κυρτώματος, το οποίο σταθεροποιείται στη νέα του θέση με εξειδικευμένα υλικά οστεοσύνθεσης. Στόχος της αποτελεί η καθετοποίηση του επιγονατιδικού συνδέσμου σε σχέση με την αρθρική επιφάνεια της κνήμης, εξουδετερώνοντας τις δυνάμεις που προκαλούν προσθιοπίσθια κίνηση στην άρθρωση (tibial thrust). Η τεχνική αυτή συντελεί ταυτοχρόνως και στην άμεση μείωση της επιγονατιδομηριαίας πίεσης (retropatellar pressure) (Εικόνα 4).

2. TPLO (Tibial Plateau Leveling Osteotomy): Η τεχνική αυτή περιλαμβάνει την κυκλική οστεοτομή στο άνω τμήμα της κνήμης, την στροφική κίνηση της αρθρικής επιφάνειας της κνήμης και την οστεοσύνθεση της με ειδικά σχεδιασμένη πλάκα και κοχλίες. Αλλάζοντας την “γεωμετρία” της άρθρωσης με τη μέθοδο αυτή το γόνατο σταθεροποιείται παρά την απουσία του ΠΧΣ (Εικόνα 5 , 6 και 7).

Η επιλογή της τεχνικής για την αποκατάσταση της ρήξης του ΠΧΣ εξαρτάται από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες. Το σωματικό μέγεθος και η φυλή του σκύλου, η ηλικία του, η φυσική του δραστηριότητα, το σωματικό βάρος του, η κλίση της αρθρικής επιφάνειας της κνήμης και η πιθανή συνύπαρξη εξαρθρήματος της επιγονατίδας είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά που λαμβάνονται υπόψη κατά τον προεγχειρητικό σχεδιασμό.
Ο λεπτομερής προεγχειρητικός σχεδιασμός τους, η ακριβής εκτέλεση της οστεοτομής καθώς και η σταθερή ακινητοποίηση της κνήμης αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ταχεία επάνοδο του σκύλου σε φυσιολογική κινητική δραστηριότητα χωρίς επιπλοκές. Οι TTA και η TPLO προτιμώνται σαφώς σε περιπτώσεις ρήξης ΠΧΣ σε μεγαλόσωμες και ιδιαίτερα αθλητικές φυλές σκύλων, καθώς μακροπρόθεσμα εμφανίζουν καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με τις έξω-αρθρικές τεχνικές.

Η πρόγνωση είναι ιδιαίτερα καλή μετά την χειρουργική θεραπεία, ενώ και η συνδρομή της φυσιοθεραπείας κατά τη μετεγχειρητική περίοδο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επιτυχή αποθεραπεία της άρθρωσης.