ΓΕΝΙΚΑ
Η επιγονατίδα φυσιολογικά κινείται σε μια αύλακα που σχηματίζεται στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατου (τροχιλία), ανάμεσα στους κόνδυλους του μηριαίου οστού, συνιστώντας την επιγονατιδομηριαία άρθρωση. Το εξάρθρημα της επιγονατίδας αποτελεί την πάθηση κατά την οποία η επιγονατίδα ολισθαίνει εκτός της τροχιλίας. Το έξαρθρημα διακρίνεται σε εξάρθρημα προς τα έσω ή προς τα έξω ανάλογα με την κατεύθυνση της επιγονατίδας ως προς τους κόνδυλους του μηριαίου.

Το εξάρθρημα της επιγονατίδας αποτελεί μια από τις πιο συχνές ορθοπαιδικές παθήσεις στους σκύλους. Η συχνότητα διάγνωσης του σε νεαρούς σκύλους αγγίζει το 7% του πληθυσμού. Η πάθηση συναντάται κυρίως σε μικρόσωμες φυλές, και ειδικότερα στα Yorkshire terriers, Chihuahuas, Pomeranians, και miniature poodles. Τις τελευταίες δεκαετίες, παρατηρείται αύξηση της συχνότητα της πάθησης στις μεγαλόσωμες φυλές, ενώ στο 50% των περιστατικών είναι αμφοτερόπλευρο (προσβάλλει και το άλλο οπίσθιο άκρο).

Το εξάρθρημα της επιγονατίδας μπορεί να είναι τραυματικής αιτιολογίας, προκαλώντας έντονη χωλότητα στο άκρο. Η ακριβής αιτία της πάθησης παραμένει αδιευκρίνιστη στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, όμως δείχνει να είναι πολυπαραγοντική. Η τροχιλία στην οποία κινείται η επιγονατίδα είναι συνήθως αβαθής έως ανύπαρκτη στους σκύλους με εξάρθρημα μη τραυματικής αιτιολογίας. Η θεωρία πως το εξάρθρημα της επιγονατίδας είναι το αποτέλεσμα συγγενούς ή αναπτυξιακής ανώμαλης ευθυγράμμισης του εκτατικού μηχανισμού στηρίζεται στο γεγονός της πρώιμης διάγνωσης της χωρίς την παρουσία τραύματος και στην φυλετική προδιάθεση. Το εξάρθρημα της επιγονατίδας πλέον δε θεωρείται μια πάθηση που αφορά αποκλειστικά το γόνατο, αλλά το αποτέλεσμα διάφορων σκελετικών ανωμαλιών που επηρεάζουν την ευθυγράμμιση του άκρου, όπως:

• η ανώμαλη διαμόρφωση της άρθρωσης του ισχίου (δυσπλασία ισχίου)
• η παραμόρφωση του μηριαίου οστού (ανώμαλη γωνίωση και στροφή)
• η παραμόρφωση της κνήμης
• η απόκλιση του κνημιαίου κυρτώματος, όπου προσφύεται ο επιγονατιδικός σύνδεσμος από τον ανατομικό άξονα
• η ατροφία/ σύσπαση του τετρακέφαλου μυός
• και ιδιαίτερα μακρύς επιγονατιδικός σύνδεσμος

ΚΛΙΝΙΚH ΕΙΚΟΝΑ
Τα συμπτώματα του εξαρθρήματος της επιγονατίδας εξαρτώνται από τη σοβαρότητα της πάθησης. Μπορεί να είναι απλά ένα τυχαίο εύρημα σε μια κλινική εξέταση ρουτίνας ή μπορεί να προκαλεί έντονη χωλότητα στο πάσχον άκρο. Οι πάσχοντες σκύλοι συνήθως παρουσιάζουν αιφνίδια χωλότητα στο οπίσθιο άκρο για μερικά βήματα και στη συνέχεια τινάζουν ή εκτείνουν το άκρο αποκτώντας ξανά την ορθή λειτουργία του. Προοδευτικά τα επεισόδια χωλότητας μπορεί να γίνουν όλο και συχνότερα έως και συνεχή. Στα κουτάβια που παρατηρείται σοβαρού βαθμού εξάρθρημα της επιγονατίδας, παρουσιάζουν συνήθως εκτεταμένη παραμόρφωση των άκρων η οποία χειροτερεύει κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης.


ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Η διάγνωση του εξαρθρήματος της επιγονατίδας ουσιαστικά βασίζεται στην ψηλάφηση της ασταθούς επιγονατίδας έχοντας το άκρο σε πλήρη έκταση. Οι απεικονιστικές εξετάσεις (ακτινογραφία λεκάνης, μηριαίου, γόνατος και κνήμης ) είναι απαραίτητες για την αξιολόγηση του σχήματος των οστών των οπίσθιων άκρων και το πιθανό σχεδιασμό της χειρουργικής αποκατάστασης τους (οστεοτομές).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Ζώα με ασυμπτωματική πάθηση συνήθως δε χρίζουν χειρουργικής θεραπείας και συνίσταται η παρακολούθηση τους για την εξέλιξη της. Η χειρουργική αντιμετώπιση του εξαρθρήματος ενδείκνυται σε περιστατικά δευτέρου βαθμού και πάνω. Οι παρακάτω χειρουργικές τεχνικές χρησιμοποιούνται είτε μόνες τους, είτε σε συνδυασμό για τη διόρθωση του εξαρθρήματος της επιγονατίδας:

Χαλάρωση των μαλακών ιστών στην πλευρά του εξαρθρήματος και σύσφιξη αυτών στην αντίθετη πλευρά
Εμβάθυνση της τροχιλίας (τροχιλιοπλαστική) ώστε η επιγονατίδα να κινείται σε φυσιολογικό βάθος πάνω της



Μετατόπιση του κνημιαίου κυρτώματος στην αντίθετη κατεύθυνση του εξαρθρήματος με σκοπό την ευθυγράμμιση του εκτατικού μηχανισμού.
• Διόρθωση των οστικών παραμορφώσεων με τη χρήση διορθωτικών οστεοτομών (περιλαμβάνει οστεοτομή τόσο του μηριαίου και/ή της κνήμης και οστεοσύνθεση αυτών).
Η συνδυασμός των χειρουργικών τεχνικών, που επιλέγεται για τη διόρθωση του προβλήματος πραγματοποιείται σε εξατομικευμένη βάση ύστερα από λεπτομερή εξέταση του πάσχοντος ζώου.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ
Η πρόγνωση είναι ιδιαίτερα καλή μετά την χειρουργική θεραπεία. Σε σκύλους με έντονες οστικές παραμορφώσεις και τέταρτου βαθμού εξαρθρήματος της επιγονατίδας η πρόγνωση είναι σαφώς πιο επιφυλακτική και εξαρτάται και από τη χρονιότητα των συμπτωμάτων.